Ulanylyş çägiDeňiz çökündilerinde nebit hapalanmagy
Önümiň düşündirişi:Mikrob serişdesi Ýuwaş ummanyň nebit dökülmelerinden täsirlenen sebitlerinden bölünip alnan ýerli bakteriýa ştammlarynyň konsorsiumyny ulanmak arkaly döredildi. Mikroorganizmler daşaýjynyň üstüne adsorbsiýa edilýär we mikrob preparatyny öndürmek üçin plýonka emele getiriji serişde bilen örtülýär. Ähli ştammlar biohowpsuzlyk barlaglaryndan geçirildi. Mikrob serişdesi nebit dökülmelerinden täsirlenen deňiz meýdançasyndaky çökündilerde nebit hapalanmagyny dikeltmek üçin üstünlikli ulanyldy.
Ulanyş ýagdaýy: Umumy suwlarda çökündileriň in-situ mikrobial remediasiýasynyň görkezme taslamasy
Nebit dökülmesinden zyýan çeken deňiz suwlarynyň takmynan 670,000 km² meýdanynda çökündileri ýerinde arassalamak boýunça görkezme taslamasy geçirildi. 360 metrik tonnadan gowrak mikrobial agent ulanyldy, soňra bolsa gaýtadan dikeltmek işleri geçirildi. Nebit dökülme platformasynyň töweregindäki gözegçilik stansiýalarynda nebit uglewodorodlarynyň konsentrasiýasy ep-esli azaldy we dargama tizligi 90% -e ýetdi.
(1) Abatlaýyş zolagy
Çökündileri arassalamak zolagy merkezi deňiz sebitinde, suwuň takmynan 28 m çuňlugynda ýerleşýär. Diňe golaý akym tizligi 2 uzel töweregi. Deňiz düýbündäki çökündiler esasan toýunly çägeden ybarat. Deňiz platformalary we suwasty turbalary arassalamak zolagynyň golaýynda ýerleşýär.
(2) Howpsuz we ýokary netijeli nebiti dargadýan mikrob agentleriniň işlenip düzülmegi
Mikrob agentleriniň işlenip düzülmeginde daşky gurşaw üçin pes howply ýerli mikrob ştammlaryna ileri tutulýar. Nebit dökülmelerinden täsirlenen deňiz sebitlerinde çökündilerden bölünip alnan we barlanan ýerli ştammlar ýerli däl ştammlaryň çozuşynyň öňüni netijeli alyp biler we abatlaýyş zolagynyň ekologik gurluşynda we funksiýalarynda üýtgeşmeleri iň pes derejä düşürip biler.
Laboratoriýa synaglarynda 7 günüň dowamynda nebitiň dargamagynyň netijeliligini 80% -den gowrak gazanan ştammlar saýlanyldy. Olaryň arasynda Bacillus subtilis (ştamm ID: Bs), Bacillus amyloliquefaciens (ştamm ID: Ba), Bacillus safensis (ştamm ID: Bb), Bacillus cereus (ştamm ID: KF8), Acinetobacter calcoaceticus (ştamm ID: T32), Pseudomonas putida (ştamm ID: SP1), Acinetobacter sp. (ştamm ID: HC8-3 we LKG-A), Oceanimonas baumannii (ştamm ID: N6) we Bacillus pumilus (ştamm ID: BPL-1) we beýlekiler bar.
Mikrob jemgyýetleriniň arasyndaky sinergetik özara täsirleri doly göz öňünde tutup, nebitiň dargamagynyň iň ýokary netijeliligine eýe bolan birleşme kesgitlemek üçin ştammlaryň dürli kombinasiýalary bahalandyryldy. Soňra saýlanan mikrob konsorsiumynyň nebitiň dargamagynyň netijeliligini kesgitlemek üçin laboratoriýa we synag ölçegli synaglar geçirildi. Ştammlaryň howpsuzlygy hem bahalandyryldy, şol sanda syçanlarda ýiti toksiklik synaglary we deňiz organizmlerinde ýiti toksiklik synaglary geçirildi.
(3) Mikrob medeniýetiniň fermentasiýasy we mikrob agentleriniň işlenilişi
Mikrobial fermentasiýa prosesi öwrenildi, şol sanda medeniýet gurşawynyň düzümi, pH, fermentasiýa temperaturasy, fermentatordaky aerasiýa we garyşdyrma, fermentasiýa baklarynyň arasyndaky geçiş wagtynda medeniýetiň konsentrasiýasy we ýagdaýy, fermentasiýa dowamlylygy we fermentasiýanyň esasy tapgyrlarynyň kesgitlenmegi öwrenildi. Mikrobial medeniýet üçin üç tapgyrly fermentasiýa prosesi geçirildi.
Bu taslamanyň öz içine alýan arassalaýyş zolagynda suwuň ortaça çuňlugy takmynan 25–30 m. Eger mikrobial medeniýet gönüden-göni deňiz düýbüne getirilse, arassalaýyş mikroorganizmleriniň diňe az bölegi çökündilere ýeterdi. Nebiti dargadýan ýokary netijeli ştammlaryň köp mukdarda deňiz düýbündäki çökündilere ýetmegini üpjün etmek üçin fermentlenen mikrobial medeniýet mundan beýläk-de işlenilmelidir.
Gaýtadan işlemek usullary daşaýjylaryň adsorbsiýasyny, agregasiýasyny we kapsulasiýasyny öz içine alýar. Bu usullar ýerleşdirilende mikrob agentleriniň dargamagyny we ýitgisini netijeli azaldyp, şeýle hem girizilen mikrob ştammlarynyň hapalanmadyk deňiz zolaklaryna täsirini iň pes derejä düşürip biler.
(4) Mikrob agentlerini ýerleşdirmek
Deňizdäki operasiýalaryň ýokary bahasy we ýalňyşlyk üçin çäkli çägi deňiz nebit dökülmelerinden hapalanmagy aradan aýyrmak tehnologiýalaryny öwrenmekde, ulanmakda we işläp düzmekde uly kynçylyklary döredýär.
Mikrob agentlerini ýerleşdirmezden öň, sanly simulýasiýalary we laboratoriýa möçberinde ýerleşdiriş simulýasiýalaryny öz içine alýan toplumlaýyn ýerleşdiriş simulýasiýa synaglary geçirilmelidir. Simulýasiýa netijelerine esaslanyp, degişli gaplama ölçegini we ýerleşdiriş örtüginiň meýdanyny kesgitläp bolýar, şeýdip deňizdäki operasiýalaryň howpsuzlygyny we mümkinçiligini iň ýokary derejä çykaryp bolýar.
Mikrobial serişdeleriň netijeli ornaşdyrylmagyny we nebiti gaýtadan işlemegiň üstünlikli geçirilmegini üpjün etmek üçin, ýerleşdiriş operasiýalaryny, ulanylýan mikrobial serişdeleriň mukdaryny we gaýtadan işlemegiň netijeliligini öz içine alýan tutuş prosessi howa arkaly uzakdan gözegçilik etmek, ýerüsti wideo gözegçilik we suwasty gözegçilik ýaly köp sanly usullar arkaly gözegçilik edip bolýar. Bu gözegçilik çäreleri taslamanyň bökdençsiz durmuşa geçirilmegini üpjün etmäge kömek edýär we şuňa meňzeş geljekki taslamalar üçin gymmatly tehniki salgylanmalary we usullary hödürleýär.
Deňiz operasiýalary
Suwasty gözegçilik enjamlarynyň garaşsyz işlenip düzülmegi
(5) Düzülme netijeliliginiň bahalandyrylmagy
Arassalaýyş netijeliliginiň bahalandyrmasy mikrob agentlerini ýerleşdirmezden öň bir başlangyç barlagy we ýerleşdirilenden soň iki gözegçilik barlagyny öz içine aldy.
Esasy gözegçilik parametrlerine suwuň hiliniň adaty görkezijileri (DO, fosfat, umumy fosfor, organiki däl azot, umumy azot we ş.m.); ýerüsti suwlardaky we çökündilerdäki nebitiň konsentrasiýalary; gatlak suwlaryndaky we çökündilerdäki umumy bakteriýalaryň sany; gaýtadan işlenişden öň we soň nebiti dargadýan ştammlaryň deňeşdirme mukdary; we gaýtadan işlenişden öň we soň mikrobial jemgyýetiň dürlüliginde we mukdarynda üýtgeşmeler girýärdi.
Rekultiwasiýadan soň, ýerleşdirilenden 70 gün soň geçirilen ilkinji gözegçilik barlagynda nebitiň konsentrasiýasy başlangyç bahasy 1260 × 10⁻⁶-den 210 × 10⁻⁶-e çenli azaldy. Ýerleşdirilenden 210 gün soň geçirilen ikinji gözegçilik barlagynda nebitiň konsentrasiýasy has-da 155 × 10⁻⁶-e çenli azaldy. Nebit dökülýän platformanyň golaýyndaky gözegçilik stansiýalarynda nebitiň ortaça dargama derejesi 70 günden soň 56,34%, 210 günden soň bolsa 70,14% boldy.
Makrobentik we meiobentik organizmleriň jemgyýet gurluşynda gaýtadan işlenişden öň we soň düýpli tapawutlar bolmady. Täzelenmeden soň, bentik biokütle, dürlüligi we bolçulygy birneme artdy we gaýtadan işlenilen stansiýalardaky biologik jemgyýetler hapalanmadyk deňiz zolaklaryndaky jemgyýetlere has köp meňzeşlik görkezdi.
Bu taslamanyň durmuşa geçirilmegi [Ýerleşýän ýeriniň] merkezi deňiz sebitindäki çökündilerde nebit hapalanmagynyň öňüni almaga kömek etdi. Şeýle hem, ylmy barlaglaryň netijelerini we tehnologiýalaryny amaly inženerçilik ulanylyşlaryna geçirmek bilen baglanyşykly dürli kynçylyklary çözdi. Mundan başga-da, deňiz operasiýalary üçin laboratoriýa simulýasiýa enjamlaryny dizaýn etmekde we ulanmakda täze çemeleşmeler öwrenildi.
Deňiz suwunda mikrob agentlerini ýerleşdirmegi we soňraky gözegçilik işlerini goldamak üçin, garaşsyz işlenip düzülen ýerüsti we suwasty gözegçilik enjamlary döredildi we ornaşdyryldy. Deňizde geçirilýän işler mahalynda taslama topary gözegçilik enjamlarynyň bar bolan çäklendirmelerini hem öwrendi we olary çözmek üçin mümkin çözgütleri öwrendi.
Taslama durmuşa geçirilenden soň, bellenen meýdandaky çökündilerde nebitiň konsentrasiýasy ep-esli azaldy we ekologiýa taýdan dikeldilmegiň belli bir derejesi bilen birlikde boldy. Taslama deňiz ekologiýasyny dikeltmekde üstünlikli subutnama bolup, uly sosial we ekologiýa peýdasyny getirýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 12-nji oktýabry