Naarmate de wereld de overgang naar hernieuwbare energie versnelt, worden offshore windparken een cruciale pijler van de energiestructuur. In 2023 bereikte de wereldwijde geïnstalleerde capaciteit van offshore windenergie 117 GW en naar verwachting zal dit in 2030 verdubbelen tot 320 GW. Het huidige uitbreidingspotentieel is voornamelijk geconcentreerd in Europa (495 GW potentieel), Azië (292 GW) en Noord- en Zuid-Amerika (200 GW), terwijl het geïnstalleerde potentieel in Afrika en Oceanië relatief laag is (respectievelijk 1,5 GW en 99 GW). Naar verwachting zal in 2050 15% van de nieuwe offshore windenergieprojecten gebruikmaken van drijvende funderingen, waardoor de ontwikkelingsmogelijkheden in diep water aanzienlijk worden uitgebreid. Deze energietransformatie brengt echter ook aanzienlijke ecologische risico's met zich mee. Tijdens de bouw, exploitatie en ontmanteling van offshore windparken kunnen ze diverse groepen, zoals vissen, ongewervelden, zeevogels en zeezoogdieren, verstoren, onder andere door geluidsoverlast, veranderingen in elektromagnetische velden, habitatverandering en verstoring van foerageerroutes. Tegelijkertijd kunnen de windturbineconstructies echter ook dienen als "kunstmatige riffen" die beschutting bieden en de lokale soortenrijkdom vergroten.

1. Windparken op zee veroorzaken multidimensionale verstoringen bij meerdere soorten, en de reacties vertonen een hoge specificiteit wat betreft soort en gedrag.

Offshore windparken hebben complexe gevolgen voor diverse soorten, zoals zeevogels, zoogdieren, vissen en ongewervelden, tijdens de bouw, exploitatie en ontmanteling. De reacties van verschillende soorten zijn zeer uiteenlopend. Zo vermijden vliegende gewervelden (zoals meeuwen, duikers en drieteenmeeuwen) windturbines in hoge mate, en dit vermijdingsgedrag neemt toe naarmate de turbinedichtheid stijgt. Sommige zeezoogdieren, zoals zeehonden en bruinvissen, vertonen echter juist toenadering of geen duidelijke vermijdingsreactie. Sommige soorten (zoals zeevogels) verlaten mogelijk zelfs hun broed- en foerageergebieden vanwege de verstoring door windparken, wat leidt tot een afname van hun lokale aantallen. Het afdrijven van ankerkabels door drijvende windparken kan ook het risico op kabelverstrikking vergroten, met name voor grote walvissen. De toekomstige uitbreiding van de diepzee zal dit gevaar verergeren.

2. Windparken op zee veranderen de structuur van het voedselweb, waardoor de lokale soortenrijkdom toeneemt, maar de regionale primaire productiviteit afneemt.

De structuur van een windturbine kan fungeren als een "kunstmatig rif", dat filtervoedende organismen zoals mosselen en zeepokken aantrekt, waardoor de complexiteit van het lokale leefgebied toeneemt en vissen, vogels en zoogdieren worden aangetrokken. Dit "bevorderende effect op de nutriëntenaanvoer" is echter meestal beperkt tot de directe omgeving van de turbinebasis, terwijl er op regionaal niveau een afname van de productiviteit kan optreden. Modellen tonen bijvoorbeeld aan dat de door windturbines veroorzaakte vorming van de blauwe mosselpopulatie (Mytilus edulis) in de Noordzee de primaire productiviteit met wel 8% kan verminderen door filtervoeding. Bovendien beïnvloedt het windveld de opwelling, verticale menging en de herverdeling van nutriënten, wat kan leiden tot een cascade-effect van fytoplankton naar soorten op hogere trofische niveaus.

3. Geluidsoverlast, elektromagnetische velden en botsingsrisico's vormen de drie belangrijkste dodelijke drukfactoren, en vogels en zeezoogdieren zijn hier het meest gevoelig voor.

Tijdens de bouw van offshore windparken kunnen de activiteiten van schepen en de heiwerkzaamheden aanvaringen en de dood van zeeschildpadden, vissen en walvissen veroorzaken. Het model schat dat elk windpark in de piekperiodes gemiddeld eens per maand een potentiële ontmoeting met grote walvissen heeft. Het risico op vogelaanvaringen tijdens de operationele periode is geconcentreerd op de hoogte van de windturbines (20-150 meter), en sommige soorten, zoals de grote wulp (Numenius arquata), de zwartstaartmeeuw (Larus crassirostris) en de zwartbuikmeeuw (Larus schistisagus), hebben een verhoogd sterftecijfer op hun migratieroutes. In Japan kan het potentiële aantal vogeldoden bij een bepaald scenario voor de aanleg van een windpark oplopen tot meer dan 250 per jaar. In tegenstelling tot windparken op land, waar geen gevallen van vleermuissterfte zijn geregistreerd bij offshore windparken, moet men wel alert blijven op de potentiële risico's van kabelverstrengeling en secundaire verstrengeling (bijvoorbeeld in combinatie met achtergelaten visnetten).

4. De beoordelings- en mitigatiemechanismen missen standaardisatie, en mondiale coördinatie en regionale aanpassing moeten parallel aan elkaar worden bevorderd.

Momenteel zijn de meeste beoordelingen (ESIA, EIA) projectgericht en ontbreekt een cumulatieve effectanalyse (CIA) over meerdere projecten en tijdsperioden heen. Dit beperkt het inzicht in de effecten op het niveau van soortgroepen en ecosystemen. Zo is er bijvoorbeeld slechts voor 36% van de 212 mitigatiemaatregelen duidelijk bewijs van effectiviteit. Sommige regio's in Europa en Noord-Amerika hebben geïntegreerde CIA's over meerdere projecten onderzocht, zoals de regionale cumulatieve beoordeling die BOEM heeft uitgevoerd op het Atlantische continentaal plat van de Verenigde Staten. Zij kampen echter nog steeds met uitdagingen zoals onvoldoende basisgegevens en inconsistente monitoring. De auteurs stellen voor om de ontwikkeling van gestandaardiseerde indicatoren, minimale monitoringfrequenties en adaptieve beheersplannen te bevorderen via internationale platforms voor gegevensuitwisseling (zoals het CBD of ICES als leidende platforms) en regionale ecologische monitoringprogramma's (REMP's).

5. Nieuwe monitoringtechnologieën verbeteren de nauwkeurigheid van de observatie van de interactie tussen windenergie en biodiversiteit en zouden in alle fasen van de levenscyclus moeten worden geïntegreerd.

Traditionele monitoringmethoden (zoals onderzoek vanaf schepen en vanuit de lucht) zijn kostbaar en gevoelig voor weersomstandigheden. Nieuwe technieken zoals eDNA, geluidsmonitoring, onderwatervideografie (ROV/UAV) en AI-herkenning vervangen echter in hoog tempo een deel van de handmatige observaties, waardoor frequente tracking van vogels, vissen, bodemorganismen en invasieve soorten mogelijk wordt. Zo zijn er bijvoorbeeld digitale tweelingsystemen (Digital Twins) voorgesteld om de interactie tussen windenergiesystemen en het ecosysteem onder extreme weersomstandigheden te simuleren, hoewel de huidige toepassingen zich nog in de onderzoeksfase bevinden. Verschillende technologieën zijn toepasbaar in verschillende fasen van de bouw, exploitatie en ontmanteling. In combinatie met langetermijnmonitoring (zoals het BACI-raamwerk) zal dit naar verwachting de vergelijkbaarheid en traceerbaarheid van biodiversiteitsreacties op verschillende schaalniveaus aanzienlijk verbeteren.

Frankstar zet zich al lange tijd in voor het leveren van complete oplossingen voor oceaanmonitoring, met bewezen expertise in de productie, integratie, implementatie en het onderhoud van dergelijke oplossingen.MetOcean-boeien.

Naarmate windenergie op zee wereldwijd blijft groeien,FrankstarFrankstar zet zijn uitgebreide ervaring in om milieumonitoring voor offshore windparken en zeezoogdieren te ondersteunen. Door geavanceerde technologie te combineren met beproefde methoden, draagt ​​Frankstar bij aan de duurzame ontwikkeling van hernieuwbare energie uit de oceaan en de bescherming van de mariene biodiversiteit.